Nasiąkliwość i mrozoodporność opisują różne właściwości kruszywa. Pierwsza informuje o zdolności ziaren do wchłaniania wody w określonych warunkach badania. Druga dotyczy ich odporności na oddziaływanie cykli zamrażania i rozmrażania. Przy wyborze materiału do robót zewnętrznych warto sprawdzić obie pozycje w deklaracji właściwości użytkowych. Niska nasiąkliwość jest przydatną informacją, ale nie powinna samodzielnie zastępować oceny mrozoodporności wymaganej w danym zastosowaniu.
Co oznacza nasiąkliwość kruszywa?
Nasiąkliwość określa ilość wody, którą kruszywo może wchłonąć podczas badania, w odniesieniu do jego suchej masy. Nie jest tym samym co aktualna wilgotność dostarczonego materiału. Kruszywo zwilżone deszczem może mieć wodę na powierzchni ziaren, natomiast badanie nasiąkliwości dotyczy wody wnikającej w dostępne dla niej pory.
W dokumentacji nasiąkliwość może być przedstawiona jako wartość albo kategoria. Tych zapisów nie należy traktować identycznie. Kategoria określa wymaganie klasyfikacyjne, a nie zawsze dokładny wynik pojedynczego badania. W DWU grysu kwarcytowego 2/8 mm z Kopalni Dziewiątle w kolumnie dotyczącej betonu podano nasiąkliwość 1,1%, natomiast dla mieszanek bitumicznych zastosowano zapis kategorii WA24 2.
Co mówi kategoria mrozoodporności?
Mrozoodporność kruszywa ocenia się w określonych warunkach badania. Oznaczenia takie jak F1 czy F2 odnoszą się do kategorii właściwości materiału, a nie do liczby zim, które wytrzyma nawierzchnia. Nie są również gwarancją trwałości całej konstrukcji, ponieważ ta zależy od projektu, odwodnienia, wykonania i warunków eksploatacji.
W naszej dokumentacji poszczególne produkty mają różne deklaracje. Przykładowo grys 2/8 mm ma kategorię F2, a tłuczeń kolejowy 31,5/63 mm kategorię F1. Nie oznacza to, że jeden produkt zastępuje drugi. Różnią się uziarnieniem i przeznaczeniem. Dodatkowo odporność na zamrażanie w obecności soli może być odrębną pozycją w dokumentacji, której nie należy automatycznie wywodzić ze zwykłej kategorii F.
Jak sprawdzić materiał przed zamówieniem?
Punktem wyjścia powinny być wymagania konkretnego zastosowania. Inaczej ocenia się kruszywo do betonu, inaczej materiał do podbudowy, a jeszcze inaczej kamień hydrotechniczny. Najpierw należy ustalić właściwą normę i przeznaczenie wyrobu, a dopiero później porównywać zadeklarowane parametry.
Jeżeli w tabeli przy danej właściwości widnieje NPD, nie należy odczytywać tego jako wyniku równego zero ani potwierdzenia najwyższej odporności. Oznacza to, że właściwość nie została zadeklarowana. W Kopalni Dziewiątle udostępniamy dokumentację poszczególnych wyrobów, aby odbiorca mógł zestawić ją ze specyfikacją robót. W zapytaniu warto wskazać nie tylko frakcję, lecz także wymagane kategorie i warunki, w których materiał będzie pracował.